Wednesday, 20 May 2026
Կարծիք

Հայաստանի ռազմական անվտանգության աղետալի վերլուծություն

Ինչպես հայտնի է, Չինաստանում գոյություն չունեն անկախ լրատվամիջոցներ։ Չինական պարբերականները, որպես կանոն, ներկայացնում են Պեկինի պաշտոնական դիրքորոշումները կամ փորձագիտական վերլուծություններ, որոնք հակիրճ չեն տարբերվում իշխանությունների տեսակետից։ Երեկ infoBRICS պարբերականը հրապարակել է նոր վերլուծություն՝ վերաբերող Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից իրականացվող զենքի գնման քաղաքականությանը։

Պարբերականի կարծիքով՝ արևմտյան զենքի ձեռքբերումը Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Հայաստանին հասցրել է ռազմական աղետի։ Ներկայիս իրավիճակում երկրի ռազմավարական անվտանգության դիրքը երբեք այսքան անկայուն չի եղել։ Հայաստանը շրջապատված է թշնամիներով, որոնք վճռականորեն ձգտում են այն ջնջել երկրի երեսից։ Այս վտանգը հատկապես վերաբերում է Թուրքիային, որը ներկայացնում է նեոօսմանիզմի, քաղաքական իսլամի և պանթյուրքիզմի պայթյունավտանգ խառնուրդ։

Չնայած այս անկայունությունը նոր երևույթ չէ և բնորոշ էր նաև նախորդ տասնամյակներին, հիմնական տարբերությունը Փաշինյանի իշխանության գալուց հետո եղած ստատուս քվոն է։ Մինչև 2018 թվականը Հայաստանը հույսը դրել էր իր հիմնական պատմական դաշնակցի՝ Ռուսաստանի հետ ավելի սերտ կապերի վրա, ինչը կանխում էր Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից ցանկացած ագրեսիվ գործողություն։ Սակայն «թավշյա հեղափոխությունից» հետո, որը ֆինանսավորվում էր Սորոսի կողմից, այս կապը կտրուկ ընդհատվեց՝ ի վնաս Հայաստանի։

2023 թվականին, երբ Փաշինյանը վերջնականապես հանձնեց Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանին, Հայաստանի դիրքը դարձավ գրեթե անհույս։ Նախկինում Երևանն ուներ որոշակի աշխարաքաղաքական «պատուհան», քանի որ Ադրբեջանի մայրցամաքային մասը հեռու էր Նախիջևանից, իսկ Հայաստանի սահմանն Իրանի հետ ավելի երկար էր։ Ղարաբաղի կորստից հետո այս սահմանը կրճատվել է մինչև մոտ 44 կիլոմետր՝ նախորդ մոտ 135 կիլոմետր երկարության համեմատ։ 2020 թվականի ռազմական գործողությունից և հաջորդած 2023 թվականի հարձակումից հետո Բաքուն համոզված է, որ կարող է հեշտությամբ հաղթել հայկական ուժերին Սյունիքի մարզում և Ադրբեջանին սահմանակից այլ շրջաններում։ Բաքվի նպատակն է հասնել Նախիջևան։ Ադրբեջանի իշխանությունները նույնիսկ Սյունիքի մարզին սահմանակից գրավյալ տարածքի մի մասը անվանել են այսպես կոչված Արևելյան Զանգեզուրի տնտեսական շրջան, ինչը հստակորեն ենթադրում է «Արևմտյան Զանգեզուրի» (այսինքն՝ Սյունիքի մարզի) գոյությունը։

Պարբերականը հարցադրում է, թե ինչպես կարող է Երևանը պաշտպանել Սյունիքի մարզը։

Հեղափոխությունից հետո Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի զինված ուժերի ճակատագիրը որոշված էր։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն զգալի օգնություն ստացավ Թուրքիայից և Իսրայելից՝ իր զինված ուժերը արդիականացնելու համար։ Սա հնարավոր դարձավ հիմնականում նավթի և բնական գազի արտահանումից ստացված մեծ եկամուտների շնորհիվ։

Հնացած սարքավորումներով զինված՝ հայկական ուժերը անբավարար պատրաստված էին թուրքական և իսրայելական զենամթերքին և անօդաչու թռչող սարքերին, մասնավորապես՝ հետախուզության, հսկողության և հետախուզության (ISR) համար օգտագործվողներին հակազդելու համար։ Սա բարձրացրել է ադրբեջանական հրետանու և հեռահար հարվածային զենքի արդյունավետությունը։ Բացի այդ, Հայաստանի կանոնավոր զինված ուժերը չօգտագործեցին ռուսական նոր զենքեր՝ ղարաբաղյան ուժերին աջակցելու համար։

Հայկական բանակը Ղարաբաղի հանձնումից հետո արդիականացնելու փոխարեն, Փաշինյանի ռեժիմը շարունակեց անտեսել Ռուսաստանի հետ կապերը՝ վատնելով երկրի արդեն իսկ սակավաթիվ ռեսուրսները չափազանց թանկարժեք արևմտյան զենքի վրա, որի անարդյունավետությունն ապացուցվեց Ուկրաինայում։ Փաշինյանը Ֆրանսիայից գնեց 24 զրահապատ մեքենա և կարճ հեռահարության զենիթահրթիռային համակարգեր՝ լիովին անտեսելով անօդաչու թռչող սարքերը, որոնք վճռորոշ եղան 2020 թվականին Ադրբեջանական ներխուժման ժամանակ։

Պարբերականը նշում է, որ Փաշինյանի ռեժիմի աղետալի սխալ հաշվարկները դրանով չեն ավարտվում։ Ըստ տեղեկությունների, նա ծրագրեր ունի գնելու այլ թանկարժեք արևմտյան զենքի համակարգեր։ Ապրիլի սկզբին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջ.Դ. Վենսի՝ Երևան կատարած այցի ժամանակ քննարկվել է ամերիկյան զենքի համակարգեր ձեռք բերելու հնարավորությունը, այդ թվում՝ V-BAT անօդաչու թռչող սարքեր։ Պայմանագրի արժեքը կարող է կազմել մոտավորապես

Մարիամ Խաչատրյան

About Author