Իրենց իշխանությունները հանրությանը սպառնում են պատերազմով՝ ընտրությունների նախապատրաստման համար։ Սա, սակայն, ոչ թե ռազմական անհրաժեշտություն է, այլ քաղաքական մանիպուլյացիա, որը հիմնված է վախի վրա։ Իրականում, իշխանությունների կողմից ստեղծված «խաղաղության» կառուցվածքը շատ ավելի բարդ և անվտանգություն չապահովող է, քան թվում է։
Այսպիսի իրավիճակում ընդդիմության հաղթանակը չի նշանակում պատերազմի սկիզբ։ Ընդգրկված են մի շարք փաստաթղթեր և պայմաններ, որոնք ստեղծում են բարդ և անկայուն իրավիճակ։
Ի՞նչ է «խաղաղությունը», որը մենք ունենք
Այսօրվա «խաղաղությունը» հիմնված է մի քանի հիմնական կետերի վրա։
1. Ֆակտիկ իրավիճակը։ Արցախը գտնվում է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ՝ սիստեմատիկորեն ոչնչացվող հայկական ժառանգությամբ։ Հայաստանը զրկված է իր տարածքի զգալի մասից, իսկ սահմանները դելիմիտացված են։ Թուրքիայի հետ սահմանը փակ է, իսկ Ադրբեջանի հետ սկսվել է առևտուր։ Բաքվում գտնվում են հայ ռազմագերիներ։
2. Ստորագրված փաստաթղթերը։ Կողմերը պարտավորություն են ստանձնել միմյանց հետ երկկողմանի բանակցություններ վարել։ Ֆորմալ առումով՝ այս պարտավորությունների խախտումը կարող է դառնալ ռազմական գործողությունների սկիզբի առիթ։ Կան նաև հանրությանը հայտնի եռակողմ հռչակագրեր (Ռուսաստան, Հայաստան, Ադրբեջան), Վաշինգտոնի եռակողմ հռչակագիրը, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության մասին նախաստորագրված համաձայնագիրը և սահմանների դելիմիտացիայի արձանագրությունները։
3. Ալիևի պահանջները։ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հրապարակավ պահանջում է Հայաստանի սահմանադրության փոփոխություն, «Արևմտյան Ադրբեջանի» մասին նարատիվի պաշտպանություն և երեք հարյուր հազար ադրբեջանցու՝ «պատմական հայրենիք» վերադարձ, ինչպես նաև Զանգեզուրի միջանցքի ստեղծում։
4. Փաշինյանի քաղաքականությունը։ Իշխանությունները հետևողականորեն իրականացնում են քաղաքականություն, որը դուր է գալիս Թուրքիային։ Սա ներառում է ընդդիմության «ռևանշիզմի» մասին նարատիվները, Անկախության հռչակագրից հրաժարումը, Արցախի հիշատակումից հրաժարումը, Ալիևի հասցեին շնորհակալությունները, Արարատ լեռան պատկերից հրաժարումը, հայոց ցեղասպանության թեմայի մոռացության մատնումը, հակառուսական քայլերը և եկեղեցու վրա հարձակումները։
Այս ամենը միասին ստեղծում է այնպիսի իրավիճակ, որտեղ պատերազմը կարող է բռնկվել ոչ թե ընդդիմության հաղթանակի, այլ իշխանությունների կողմից ստեղծված անկայունության և պայմանների հետևանքով։
Ինչպե՞ս պետք է լուծել այս խնդիրը
Այսպիսի վտանգավոր իրավիճակում ընդդիմության համար ամենաարդյունավետ քայլը միասնական և հստակ հայտարարություն կատարելն է։ Ընդդիմադիր ուժերը պետք է հանդես գան համատեղ հայտարարությամբ, որը հստակ կհայտարարի իրենց հանձնառության մասին՝ կատարելու Հայաստանի ստանձնած բոլոր գրավոր պարտավորությունները։ Սա կլինի ուժեղ ազդակ միջազգային հանրության, հարևանների և մեր հասարակության համար։
Հաջորդ իշխանությունների խնդիրը պետք է լինի ոչ թե խաղաղ բանակցային բազան «ռևիզիա» անելը, այլ՝ խաղաղ բանակցություններով բազմաթիվ չլուծված հարցերին լուծումներ գտնելը։ Պետք է մտածված և արդյունավետ գաղափարներով, հաղորդակցությունների ապաշրջափակման նոր տարբերակներով տարածաշրջանում մեծացնել Հայաստանի դերը և նշանակությունը, և երկարատև, իրատեսական խաղաղություն ապահովել՝ առանց ստորացուցիչ պայմանների։
Մենք այսօր ունենք ոչ թե խաղաղություն, այլ «չպատերազմ», և իշխանությունների սպառնալիքները միայն հաստատում են իրենց «հաստատած» խաղաղության անկայունությունը։ Առաջիկա տարիներին Հայաստանի նոր իշխանությունները պետք է կարողանան հմտորեն կառավարել այս «չպատերազմ» վիճակը և այն վերածել իրական, երաշխավորված խաղաղության։
