ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև հնարավոր հակամարտության վտանգավոր հետևանքները

Իմ վերլուծությունների և գնահատականների համաձայն՝ ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև լարվածությունը հասել է այնպիսի աստիճանի, որ ռազմական հակամարտության սպառնալիքը դարձել է ակնհայտ ռիսկ։ Այս իրավիճակը պահանջում է խորը և հիմնավոր վերլուծություն՝ հաշվի առնելով ոչ միայն ներկայիս քաղաքական դինամիկան, այլև պատմական փորձառությունը։

ԱՄՆ-ի հայտնի քաղաքագետներ՝ Չիկագոյի համալսարանի պրոֆեսորներ Ջոն Միրշայմերը և Ռոբերտ Փեյփը, հրապարակային հայտարարություններում նախազգուշացում են հնչեցրել, որ Իրանի դեմ ցամքային գործողություն կիրառելու որոշումը ԱՄՆ-ի համար ծանր հետևանքներ կարող է ունենալ։ Նրանց վերլուծությունները հիմնված են ռազմաքաղաքական տեսանկյունից և ուղղված են ցույց տալու այս քայլի հնարավոր ռիսկերը։

Ջոն Միրշայմերը, որը հայտնի է որպես հարձակողական ռեալիզմի տեսության հեղինակ, և Ռոբերտ Փեյփը կարծում են, որ եթե ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը որոշի շարունակել ռազմական գործողությունները Իրանի դեմ, ապա երկիրը կհայտնվի այնպիսի վիճակում, ինչպիսին ԽՍՀՄ-ն ունեցավ 1980 թվականին Աֆղանստան ներխուժելուց հետո։ Նրանց կարծիքով՝ ԽՍՀՄ-ի աֆղանական ավանտյուրան ծանր գին ունեցավ՝ նպաստելով երկրի տնտեսական և քաղաքական անկայունությանը, ինչը վերջնականապես նպաստեց նրա անկմանը։ Այս համեմատությունը նպատակ ունի ցույց տալու, թե ինչպես կարող է ռազմական ծրագրի սկզբնական հաջողությունը վերածվել երկարատև և ոչ թե ակնկալիքներին համապատասխանող հետևանքների։

Միրշայմերը նաև նշել է, որ ԱՄՆ-ի իշխանությունները պետք է վերանայեն իրենց արտաքին քաղաքականությունը՝ հաշվի առնելով Իրանի հետ հակամարտության ռիսկերը։ Նրա կարծիքով՝ Իրանի ներկայիս ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը, կորցնելով իր առաջնորդներին, դարձել է ավելի արմատական տրամադրված ԱՄՆ-ի և Իսրայելի նկատմամբ։ Այս գնահատականը կարևոր է, քանի որ այն ցույց է տալիս, որ Իրանի ներքին քաղաքական դինամիկան և ռազմական ռազմավարությունը կարող են փոխվել՝ պատասխանելով արտաքին ճնշումներին։

Այս վերլուծությունները հիմնված են ռազմաքաղաքական վերլուծությունների վրա, որոնք հաշվի են առնելով ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև եղած հարաբերությունների պատմական դինամիկան և տարածաշրջանի ռազմական հավասարակշռությունը։ Դրանք ցույց են տալիս, որ Իրանի դեմ ցամքային գործողությունները կարող են ոչ միայն ծանր հարված հասցնել Իրանին, այլև ունենալ անկանխատեսելի և երկարատև բացասական հետևանքներ ԱՄՆ-ի համար։